Pod względem konkurencyjności polska gospodarka znajduje się
na dalekich miejscach w Rankingu Światowego Forum Ekonomicznego- 49 miejsce w
1998 r. i 43 w 1999 r. W rankingu wolności gospodarczej sporządzonego
przez amerykański Instytut CATO wśród 123 państw Polska znalazła się dopiero na
85 miejscu. Istnieje wiele przyczyn niskiej konkurencyjności gospodarki.
Zalicza się do nich m.in.:
1) Szeroki zakres ingerencji
rządu w gospodarkę. Rząd musi łagodzić wpływ wahań koniunkturalnych,
kontrolować procesy zachodzące w gospodarce, nadając im prawidłowy kierunek.
Dostrzega się jednak liczne zagrożenia wynikające ze zwiększonej ingerencji Rządu
w życie gospodarcze.
2) Socjalny charakter
państwa, oznaczający zjawisko zmniejszającego wytwarzania dóbr materialnych i
świadczenia usług oraz zwiększający się udział ludzi w podziale PKB
(korzystanie z rent, emerytur, innych zasiłków i pomocy społecznej).
3) Niski udział nowych i
zmodernizowanych wyrobów w wartości produkcji przemysłu. Polski przemysł
znajduje się na bardzo niskim poziomie (wartość produkcji sprzedanej wyrobów
nowych i zmodernizowanych w przemyśle wyniosła 5,4 % w 1995 r.) i jest to
poziom kilkakrotnie niższy w porównaniu z krajami rozwiniętymi.
4) Brak rozwiniętej
infrastruktury społecznej związanej z oświatą i badaniami naukowymi. W krajach
Unii Europejskiej na sektor B+R nakłady finansowe w 1995 r. wyniosły
średnio 2% PKB a w Polsce zaledwie 0,7%.
5) Niewystarczające
oparcie gospodarki na tworzeniu i wykorzystaniu naukowej wiedzy technicznej,
ekonomicznej i organizacyjnej. Potencjał społeczno-gospodarczy, bogactwo,
pozycja polityczna zależą od wykorzystania i tworzenia wiedzy naukowej.
6) Niska społeczna produktywność
i niskie płace. Społeczna produktywność liczona według parytetu siły nabywczej
jest w Polsce około 3,5 razy niższa niż w krajach Wspólnoty Europejskiej.
Przeciętne wynagrodzenie netto jest od 2 do 4 razy niższe w Polsce w porównaniu
z UE[1].
7) Niski poziom
przedsiębiorczości polskich menedżerów. Polscy menedżerowie wykazują niską
zdolność przyswajania innowacji krajowych i zagranicznych oraz brak
przewagi konkurencyjnej w zakresie wprowadzania na rynek nowych wyrobów i
obniżenia kosztów produkcji.
8) Słabo
skorelowana polityka pieniężna, kursowa i kredytowa. Utrzymujący się wysoki
kurs złotego w stosunku do walut obcych zmniejsza konkurencyjność i opłacalność
eksportu, tym samym sprzyjając zwiększeniu importu.
[1] Te różnice w dużej mierze wynikają z
zastosowania w krajach Unii Europejskiej nowych technologii, robotyzacji,
automatyzacji, komputeryzacji i biotechnologii.
